วันศุกร์ที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2557

อุบัติเหตุระหว่างการเตรียมการ Start up และ Shut down MO Memoir : Friday 1 August 2557

หายหน้าไปอบรม Process Safety Management (PSM) ที่วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยเสีย ๓ วัน ก็ต้องนับว่าได้รับความรู้มากมายจากวิทยากรผู้รู้จริงในการทำงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่านมีประสบการณ์การทำงานด้านปฏิบัติการมาก่อน จึงทำให้เข้าใจสภาพการทำงานของผู้ที่ต้องปฏิบัติงานจริง มุมมองทางด้านความปลอดภัยของท่านจึงแตกต่างไปจากผู้ที่ไม่เคยได้ลงมาทำงานจริงในกระบวนการผลิต
  
สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจก็คือกรณีศึกษาการเกิดอุบัติเหตุที่ท่านวิทยากรยกมาเล่าให้ฟัง ซึ่งเป็นเรื่องที่ท่านมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง ผมก็เลยขอรวบรวมนำมาเขียนบันทึกไว้ แต่เนื่องจากท่านเล่าโดยไม่ได้วาดรูปอะไร เพียงแค่ทำไม้ทำมือประกอบ แต่ก็เห็นภาพได้ชัดเจนมาก ดังนั้นรูปต่าง ๆ ที่ผมวาดในที่นี้จึงเป็นการวาดขึ้นมาเอง โดยอิงจากเหตุการณ์ที่ได้รับฟังมา เพื่อให้ผู้อ่านที่ไม่ได้รับฟังข้อมูลโดยตรงนั้นเข้าใจได้มากขึ้น


รูปที่ ๑ ส่วนหนึ่งของหนังสือเกี่ยวกับความปลอดภัยในโรงงานที่ผมสะสมไว้ ที่ชอบมากที่สุดคือหนังสือที่เขียนโดย Trevor Kletz ผู้เขียนท่านนี้ทำหน้าที่เป็นวิศวกรด้านความปลอดภัยของบริษัท ICI แห่งสหราชอาณาจักรมาก่อน หลังเกษียณแล้วก็ได้รับเชิญให้ไปดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่ Loughborough University ของอังกฤษ เพิ่งจะถึงแก่กรรมเมื่อไม่นานนี้ ผมต้องยอมรับว่าหนังสือเหล่านี้ส่งผลต่อความคิดของผมในด้านการจัดการความปลอดภัยในการทำงานมาก

ระหว่างที่ฟังบรรยายไปผมก็นึกถึงเรื่องราวต่าง ๆ ในหนังสือต่าง ๆ ที่เขียนโดย Trevor Kletz มุมมองของ Trevor Kletz นั้นมองว่าเรื่องความปลอดภัยเป็นเรื่องที่ทุกส่วนขององค์กร ตั้งแต่ชั้นบนสุดคือผู้บริหารลงไปจนถึงชั้นล่างสุดคือผู้ปฏิบัติการ ต่างต้องมีส่วนเกี่ยวข้อง บุคคลนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกยุคแรก ๆ ที่เรียกร้องให้มีการนำเหตุการณ์การเกิดอุบัติเหตุมาเผยแพร่เพื่อไม่ให้ผู้อื่นทำผิดซ้ำเดิมอีก

เรื่องต่าง ๆ เกี่ยวกับ PSM ที่ผมได้รับฟังจากการอบรมต่างก็ปรากฏอยู่ในหนังสือของ Trevor Kletz นี้ไม่เล่มใดก็เล่มหนึ่ง เพียงแต่ว่าอาจใช้ภาษากันคนละรูปแบบ เพราะหนังสือเล่มแรกของ Trevor Kletz ที่เขียนเผยแพร่นั้นก็ออกมาเกือบ ๓๐ ปีแล้ว ก่อนจะมีระบบ PSM ออกมาเสียอีก
ผมเห็นด้วยที่ว่าหากเราได้เคยเรียนรู้ความผิดพลาดของบุคคลในอดีต และไม่ลืมความผิดพลาดนั้น โอกาสที่เราจะทำผิดพลาดซ้ำเดิมอีกก็จะลดน้อยลงไป ใน Memoir ฉบับนี้ก็เลยขอนำเอาเรื่องราวเกี่ยวกับอุบัติเหตุ ๓ เรื่องที่เกิดขึ้นในเมืองไทย ที่วิทยากรนำมาเล่าให้ฟัง ส่วนมันจะเกิดที่บริษัทไหนคือใครเป็นคนทำคงไม่สำคัญหรอก เพราะกระบวนการหรือวิธปฏิบัติการทำนองเดียวกันกับระบบที่เกิดอุบัติเหตุที่จะเล่าให้ฟังมันก็มีอยู่ในหลายโรงงานเช่นกัน
  
และเนื่องจากในการบรรยายนั้นทางวิศวกรจะบรรยายเสมือนกับผู้ฟังมีความรู้ความเข้าใจในกระบวนการอยู่แล้ว แต่ Memoir ฉบับนี้ตั้งใจจะเขียนให้คนที่ยังไม่มีประสบการณ์สามารถอ่านเข้าใจได้ ดังนั้นในบางจุดผมจะมีคำอธิบายเพิ่มเติมตรงตัวอักษรที่เป็นสีน้ำตาล

. Pipe rupture เนื่องจากความเย็นจัด

ในโรงงานแห่งหนึ่ง หลังเสร็จสิ้นการซ่อมบำรุงก็เริ่มเตรียมการเริ่มเดินเครื่องหรือ Start up โดยขั้นแรกก็คือการไล่อากาศออกจากระบบท่อและถังต่าง ๆ โดยใช้แก๊สไนโตรเจน ในกรณีของโรงงานนี้แก๊สไนโตรเจนที่ใช้ได้มาจากไนโตรเจนเหลว (อุณหภูมิ -196ºC) จากถังเก็บ โดยจะต้องระเหยไนโตรเจนเหลวนี้ให้กลายเป็นไอก่อนด้วยเครื่อง Vaporiser ที่ใช้อากาศเป็นตัวให้ความร้อนในการระเหย แก๊สไนโตรเจนที่ได้ (มีความดันประมาณ 7 barg) จะถูกส่งต่อเข้า nitrogen header เพื่อที่จะต่อท่อนำไปใช้ยังส่วนต่าง ๆ ของโรงงาน ตามแผนผังดังแสดงในรูปที่ ๒
  
โรงงานที่มีเกี่ยวข้องกับสารเคมีไวไฟเช่นโรงกลั่นน้ำมันหรือปิโตรเคมี ก่อนที่จะปล่อยสารเคมีไวไฟเหล่านี้เข้าสู่ระบบ (จะเป็นท่อ ถัง หรืออะไรก็ตามแต่) จำเป็นต้องมีการไล่อากาศออกจากระบบก่อนเพื่อกำจัดออกซิเจนในระบบ การไล่อากาศนั้นส่วนใหญ่จะกระทำโดยใช้แก๊สไนโตรเจนหรือไอน้ำ (ขึ้นอยู่กับระบบ) vessel ขนาดใหญ่ที่ปรกติในระหว่างการทำงานมีการฉีดไอน้ำเข้าไป (เช่นหอกลั่น) หรือยอมให้มีน้ำเข้าไปได้ ก็อาจทำการไล่อากาศด้วยไอน้ำก่อนเพื่อประหยัดไนโตรเจน พอไล่อากาศออกหมดแล้วก็ต้องป้อนไนโตรเจนเข้าไปเพื่อป้องกันไม่ให้ความดันใน vessel ลดต่ำลงเนื่องจากการควบแน่นของไอน้ำ
รูปที่ ๒ แผนผังระบบจ่ายแก๊สไนโตรเจนที่ผลิตจากไนโตรเจนเหลว สำหรับไล่อากาศ/ไฮโดรคาร์บอนออกจากระบบ
  
ถ้าเป็นโรงงานขนาดใหญ่หรือเป็นโรงงานที่อยู่เป็นกลุ่ม และมีการใช้แก๊สไนโตรเจนจำนวนมาก ก็มักมีการติดตั้งหอกลั่นแยกอากาศ (เรียกว่า cold box) โดยโรงงานอาจซื้อมาติดตั้งเอง หรือบริษัทผู้ทำธุรกิจเกี่ยวกับการผลิตแก๊สมาทำการติดตั้งให้ และส่งขายโรงงานต่าง ๆ ผ่านทางระบบท่อ (ขายเหมือนน้ำประปา) สำหรับโรงงานที่ใช้ไม่มาก็อาจใช้การติดตั้งอุปกรณ์แยกอากาศที่เรียกว่า Pressure Swing Adsorption (PSA) หรือไม่ก็ซื้อมาในรูปของไนโตรเจนเหลว
  
แต่เนื่องจากในขณะหนึ่งมีความต้องการใช้แก๊สไนโตรเจนจำนวนมากเกินคาด ทำให้ vaporiser ไม่สามารถระเหยไนโตรเจนให้กลายเป็นแก๊สที่มีอุณหภูมิสูงพอได้ทันเวลา จึงทำให้ไนโตรเจนเหลวและ/หรือแก๊สเย็นจัดหลุดรอดออกมาจาก vaporiser เข้าสู่ระบบท่อ downstream ที่ไม่ได้ออกแบบมาให้ทนอุณหภูมิเย็นจัด ผลจากอุณหภูมิเย็นจัดทำให้โลหะที่ใช้ทำท่อ carbon steel ขนาด 4 นิ้วเส้นหนึ่งสูญเสียความเหนียวและเปราะมากขึ้นเรื่อย ๆ (พูดง่าย ๆ ก็คือเริ่มเปลี่ยนเป็นมีคุณสมบัติคล้ายแก้ว) จนถึงจุด ๆ หนึ่งท่อเส้นนั้นก็แตกออก ส่งเศษโลหะกระจายออกไป
  
อุปกรณ์ที่สารด้านขาเข้าและขาออกมีอุณหภูมิแตกต่างกันมาก เช่นในกรณีของ vaporiser ที่กล่าวมาที่สารด้านขาเข้ามีอุณหภูมิต่ำมากในขณะที่สารด้านขาออกมีอุณหภูมิที่สูงกว่ามาก (เมื่อเทียบกับด้านขาเข้า) หรือในกรณีของการลดความร้อนที่สารด้านขาเข้ามีอุณหภูมิสูง ส่วนด้านขาออกมีอุณหภูมิที่ต่ำกว่า บ่อยครั้งที่ระบบท่อที่ใช้ทางด้านขาเข้าและขาออกจะทำจากโลหะต่างชนิดกัน เช่นท่อด้านขาเข้าเป็นด้านที่มีอุณหภูมิสูง จำเป็นต้องใช้โลหะที่ทนความร้อนได้สูง แต่เมื่อด้านขาออกมีอุณหภูมิต่ำกว่า ก็ใช้โลหะที่มีราคาถูกกว่าที่รับอุณหภูมิด้านขาออกนั้นได้ (แต่ไม่สามารถรับอุณหภูมิระดับด้านขาเข้าได้) ในการออกแบบและ/หรือใช้งานอุปกรณ์เหล่านี้ต้องคำนึงถึงโอกาสที่อุณหภูมิด้านขาออกไม่เป็นไปตามที่ออกแบบไว้ เช่นต่ำเกินกว่าที่โลหะที่ใช้ทำท่อด้านขาออกจะรับได้ (เช่นในกรณีที่เล่ามานี้) หรือสูงเกินกว่าที่โลหะที่ใช้ทำท่อด้านขาออกจะรับได้ เพราะถ้าเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้นจะทำให้ท่อด้านขาออกเกิดความเสียหายได้

. Flash fire จากแก๊ส LPG รั่วออกทางท่อระบายน้ำออกจาก vessel

ระบบกำจัดแก๊สกรดออกจาก LPG (Liquified Petroleum Gas หรือแก๊สปิโตรเลียมเหลว) ประกอบด้วยหอสองหอที่มีขนาดไม่เท่ากัน โดยหอหนึ่งเตี้ยและอีกหอหนึ่งสูง และมีท่อเชื่อมต่อกันระหว่างหอทั้งสอง (แผนผังระบบดังกล่าวแสดงในรูปที่ ๓ ในหน้าถัดไป) หอหนึ่งเป็นหอที่ทำหน้าที่สัมผัสแก๊ส LPG ที่มีแก๊สกรดปะปนอยู่กับสารละลายด่าง ส่วนอีกหอหนึ่งเป็นหอที่ให้ความร้อนแก่สารละลายด่างที่มีแก๊สกรดละลายอยู่ เพื่อไล่แก๊สกรดออกจากสารละลายด่าง และนำสารละลายด่างกลับไปใช้งานใหม่
  
แก๊สกรด (sour gas) ก่อปัญหาให้เกิดการกัดกร่อนในระบบ ดังนั้นจึงมักต้องกำจัดออกจากสารก่อนที่จะส่งไปยังหน่วยการผลิตอื่น สำหรับอุตสาหกรรมกลั่นน้ำมันหรือปิโตรเคมี แก๊สกรดที่พบในระบบมักเป็น H2S หรือ CO2 ซึ่งถ้ามีความเข้มข้นสูงมักกำจัดด้วยการให้แก๊สไหลผ่านสารละลายเบส แต่ถ้ามีความเข้มข้นต่ำและ/หรือแก๊สมีปริมาณไม่มากก็อาจใช้การดูดซับด้วยเบสที่เป็นของแข็งแทน
  
หลังการหยุดเดินเครื่อง (Shut down) จำเป็นต้องทำการไล่แก๊สเชื้อเพลิง (รวมทั้งสารที่ติดไฟได้ที่อาจค้างอยู่ในระบบในรูปของของเหลวหรือของแข็ง) ในระบบออกให้หมดก่อน ในคืนหนึ่ง operator ผู้หนึ่งได้รับมอบหมายให้ทำ hydrocarbon free (คือกำจัดไฮโดรคาร์บอน) ออกจากหอทั้งสอง
  
ในกรณีนี้ทางโรงงานใช้วิธีการเติมน้ำผสมผงซักฟอก (ต้องเป็นผงซักฟอกชนิดใช้กับเครื่องซัก เพราะมีฟองไม่มาก ใช้ผงซักฟอกชนิดซักมือไม่ได้ เพราะมีฟองมากเกินไป) เข้าทางด้านล่างของหอหนึ่ง โดยเปิดวาล์วทางด้านบนของหอเอาไว้ เพื่อให้แก๊สที่ค้างอยู่ในหอระบายออกทางยอดหอในขณะที่ระดับน้ำเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งเป็นวิธีการที่ปฏิบัติที่โรงงานนี้ใช้กันตามปรกติและเคยใช้มาก่อนหน้านี้ น้ำที่เติมเข้าไปจะไหลเข้าสู่หออีกหอหนึ่งผ่านทางท่อเชื่อมต่อระหว่างหอทั้งสอง ผงซักฟอกที่ผสมเข้าไปในน้ำก็เพื่อทำการล้างคราบน้ำมันต่าง ๆ ที่อาจติดอยู่ภายในออกมาด้วย

รูปที่ ๓ แผนผังระบบกำจัดแก๊สกรดออกจากแก๊ส LPG

ในระหว่างการทำงานซึ่งเป็นกะกลางคืนนั้น operator ผู้หนึ่งรับอาสาขึ้นไปเฝ้าดู High point vent (จุด Vent บนยอดหอสูง) ว่าเติมน้ำเต็มหรือยัง หลังจากเติมน้ำเข้าไปสองคันรถ operator ที่เฝ้าดู High point vent เห็นน้ำล้นออกทางท่อ vent ที่อยู่ยอดหอสูงก็แจ้งลงมาทางด้านล่างว่าให้หยุดเติมน้ำเข้าหอได้ จากนั้นก็เริ่มทำการระบายน้ำทิ้งออกทางด้านล่างของหอโดยใช้ fire hose (สายยางดับเพลิง ที่ใช้สายยางดับเพลิงเพราะมันมีขนาดใหญ่) ต่อเข้ากับท่อ draine เพื่อระบายน้ำทิ้ง
  
การระบายน้ำในหอทิ้งเกิดต่อเนื่องเป็นเวลานานจน ๘ โมงเช้าก็มีการเปลี่ยนกะมาเป็นช่วงกลางวัน เริ่มมีผู้รับเหมาเขามาทำงานในโรงงาน ประมาณ ๑๐ โมงเช้าเริ่มมีแก๊ส LPG รั่วตามน้ำออกมา (ตรงนี้พึงระลึกว่าการระบายน้ำใช้เวลานาน จึงไม่มีใครไปเฝ้าท่อระบาย ได้แต่เปิดวาล์วทิ้งเอาไว้ให้น้ำไหลออกจากหอทั้งสองจนหมดเอง) เกิดเป็น vapour cloud (กลุ่มหมอกแก๊ส) unit supervisor ของบริเวณดังกล่าวพยายามที่จะเข้าไปแก้ไขปัญหา แต่ในขณะที่เข้าไปอยู่ในบริเวณที่มีแก๊ส LPG ปกคลุม ก็เกิด flash fire เกินขึ้น ทำให้ Shift supervisor ดังกล่าวได้รับบาดเจ็บสาหัสจากไฟคลอก
  
LPG ที่รั่วออกมานั้นเป็นส่วนที่ตกค้างอยู่ในหอเล็กที่เตี้ยกว่าหอสูง เนื่องจากไม่ได้เปิด High point vent ด้านบนของหอเล็กเอาไว้ ดังนั้นพอเติมน้ำเข้าไปน้ำจึงไม่เข้าไปเต็มหอเล็ก LPG ที่ค้างอยู่ในทางด้านบนของหอเล็กจะถูกอัดด้วยแรงดันน้ำที่เติมเข้าไป และน้ำที่เติมเข้าไปจะล้นออกทางหอสูงแทน
  
ในกรณีนี้ผมสงสัยว่าทำไมเขาไม่ไล่ LPG ที่เป็นแก๊สในหอทั้งสองออกก่อน จากนั้นจึงค่อยเติมน้ำเข้าไป เพราะถ้าไม่ไล่ LPG ออกก่อนที่จะเติมน้ำ LPG ที่ค้างอยู่ในหอมันก็จะรั่วออกทาง High point vent ที่อยู่บนยอดหออยู่ดี หรืออาจเป็นว่าหอสูงเป็นหอที่ทำการไล่แก๊สกรดออกจากสารละลายด่าง จึงเป็นหอที่คาดว่าไม่ควรจะมี LPG อยู่ในหอ แต่หอเล็กที่เป็นหอสัมผัสแก๊ส LPG กับสารละลายด่างนั้นไม่ใช่
นอกจากนี้ก่อนการเติมน้ำเข้าจนเต็ม vessel นั้นต้องมั่นใจว่าโครงสร้างฐานรองรับ vessel นั้นสามารถรับน้ำหนัก vessel ที่มีน้ำบรรจุเต็มได้ เพราะหลาย vessel นั้นในขณะใช้งานปรกติอาจมีของเหลวอยู่เพียงเล็กน้อยหรือไม่มี แต่พอเติมน้ำเข้าไปจนเต็มจะทำให้น้ำหนักของ vessel + น้ำ นั้นเพิ่มมากขึ้น ถ้าฐานรองรับ vessel นั้นไม่ได้ออกแบบมาเพื่อรองรับน้ำหนักดังกล่าว ก็อาจเกิดความเสียหายได้
  
. Flash fire เนื่องจากเปลี่ยนกำหนดการซ่อมบำรุง

ในโรงงานแห่งหนึ่ง (ซึ่งไม่ใช่ทั้งโรงกลั่นน้ำมันและปิโตรเคมี) มีกำหนดการซ่อมถัง (Tank) เก็บสารเคมีใบหนึ่งในวันเสาร์หลังการหยุดเดินเครื่อง แต่ภายในเย็นวันศุกร์นั้นได้มีการดำเนินการของ work permit (ใบอนุมัติให้เข้าทำงาน) จากบุคคลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องของโรงงานจนได้รับลายเซนต์ต่าง ๆ จนครบ
  
เรื่องความหมายของคำว่า "ถัง" ในภาษาไทย เวลาแปลกลับเป็นภาษาอังกฤษต้องระวัง เพราะคำภาษาอังกฤษที่ใช้แทนภาชนะเก็บของเหลวที่มีรูปทรง ขนาด และเก็บที่ความดันต่าง ๆ กันนั้น มีหลายคำ แต่พอแปลมาเป็นภาษาไทยเรากลับแปลแทนว่า "ถัง" เหมือนกันหมด เรื่องนี้เคยเล่าเอาไว้ใน Memoir ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๔๔๗ วันพฤหัสบดีที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๕๕๕ เรื่อง "ถัง" เนื่องจากในเหตุการณ์นี้ "ถัง" ที่เกี่ยวข้องตรงกับคำว่า "Tank" ในภาษาอังกฤษ ดังนั้นเพื่อป้องกันการเข้าใจผิดก็จะขอใช้คำว่าว่า "Tank" ในที่นี้
  
แต่ในช่วงคืนวันศุกร์นั้นเอง ได้มีการเปลี่ยนแปลงใหม่ โดยได้เลื่อนกำหนดการหยุดเดินเครื่องไปเป็นวันพุธ ดังนั้นในวันเสาร์โรงงานยังมีการเดินเครื่องตามปรกติ แต่ work permit ที่ได้ออกไปแล้วว่าอนุญาตให้ทำงานในวันเสาร์ได้นั้นไม่มีการถอนออก
  
เช้าวันเสาร์ผู้รับเหมาก็เข้ามารับงานซ่อม Tank ดังกล่าว แต่เนื่องจากพบว่าโรงงานยังไม่หยุดเดินเครื่องผู้รับเหมาก็เลยขออนุญาตเข้าไปเตรียมการสิ่งอื่นที่ยังไม่เกี่ยวกับตัว Tank โดยตรงเอาไว้ก่อน โดยใช้พื้นที่บริเวณข้าง Tank ที่จะซ่อมดังกล่าว
  
สงสัยว่าคงใช้ work permit ที่ออกให้ในเย็นวันศุกร์ ที่ให้ทำงานกับตัว Tank โดยตรง โดย work permit ดังกล่าวออกบนข้อสมมุติที่ว่าเช้าวันเสาร์โรงงานจะหยุดเดินเครื่อง แต่ในความเป็นจริงนั้นไม่ใช่ ผู้รับเหมาจึงคิดว่าการเตรียมการทำงานอยู่ข้าง Tank โดยที่ไม่ได้ไปยุ่งอะไรกับ Tank โดยตรง จึงไม่น่าจะมีปัญหาอะไร



รูปที่ ๔ แผนผังแสดง Tank ที่เกิดเหตุ (วาดขึ้นเองจากคำบรรยายที่ได้รับฟังมา)

Tank ดังกล่าวเป็นถังเก็บสารเคมีที่ติดไฟ แต่มีจุดเดือดไม่ต่ำมาก ด้านบนของฝาถังจะมีท่อ vent แบบงอเป็นรูปตัว J คว่ำเพื่อใช้ในการปรับความดันภายในถังเวลาที่ระดับของเหลวในถังเปลี่ยนไป แต่เนื่องจากไอสารเคมีที่อยู่ในถังเมื่อระเหยออกมาทางท่อ vent ดังกล่าวจะเกิดการควบแน่น หยดลงบนฝาถัง ทำให้ฝาถังเปรอะเปื้อน ทางโรงงานจึงได้ทำการต่อท่อสายยางจากท่อ vent ดังกล่าวลงมายังท่อ drain ที่อยู่ที่ระดับพื้นดินข้างถัง (ดูรูปที่ ๔ ประกอบ)
  
ในกรณีนี้แสดงว่าของเหลวที่อยู่ในถังนั้นเป็นของเหลวที่มี flash point สูงกว่าอุณหภูมิห้อง เพราะถ้าเป็นสารที่มี flash point ต่ำกว่าอุณหภูมิห้องนั้นสารเหล่านั้นจะมีจุดเดือดต่ำ ระเหยออกมาได้ง่าย ถ้าปล่อยให้ระเหยผ่านท่อ vent ออกมาตลอดเวลาก็จะเกิดเพลิงไหม้ได้ง่าย เรื่องรูปแบบหลังคาของ Tank เก็บของเหลวที่ความดันบรรยากาศ และเทคนิคการลดการระเหยของของเหลวใน Tank รวมทั้งการควบคุมความดันภายใน Tank เคยเล่าไว้ใน Memoir ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๓๐๑ วันศุกร์ที่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๕๔ เรื่อง "การควบคุมความดันในถังบรรยากาศ (Atmospheric tank)"
  
ปลายของท่อสายยางที่ต่อจาก high vent ของ tank นั้น ปล่อยลงสู่รางระบายน้ำที่อยู่บริเวณด้านล่างของ Tank ซึ่งใกล้เคียงกับตำแหน่งที่ช่างเชื่อมทำงานอยู่ เมื่อช่างเชื่อมทำงาน เกิดมีประกายไฟตกลงไปในรางระบายน้ำนั้น ทำให้เกิด flash fire ขึ้น หัวหน้างานที่กำลังปีนขึ้น Tank อยู่ในขณะนั้นจึงพลัดตกลงมา และเสียชีวิตจากการตกกระแทกพื้น
  
เรื่องการที่เชื้อเพลิงเหลวที่ไม่ละลายน้ำและมีความหนาแน่นต่ำกว่าน้ำ แม้ว่าเชื้อเพลิงนั้นโดยปรกติจะมีจุดวาบไฟสูง แต่เมื่อลอยเป็นชั้นบาง ๆ อยู่บนผิวน้ำกลับสามารถจุดติดไฟได้ง่ายนั้น เคยเล่าเอาไว้แล้วเมื่อไม่นานมานี้ใน Memoir ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๘๑๔ วันพฤหัสบดีที่ ๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๗ เรื่อง "Flooded drain"

การหามาตรการป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ดังตัวอย่างที่ยกมานี้คงจะขึ้นอยู่กับว่าในการสอบสวนการเกิดอุบัติเหตุนั้น ผู้สอบสวนมองหาว่า "ความผิดพลาดของระบบงานอยู่ตรงไหน" หรือ "ใครเป็นคนผิด" เพราะด้วยมุมมองที่แตกต่างกันนั้นจะทำให้ได้ข้อสรุปที่แตกต่างกันไป การมองหาตัวผู้กระทำความผิดมักจะเป็นวิธีที่เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองนิยมใช้กัน แต่นั่นมันไม่ได้ช่วยในการป้องกันไม่ให้อุบัติเหตุเกิดซ้ำอีก วิธีการที่ดีกว่าคือการมองหาว่า "ความผิดพลาดของระบบงานอยู่ตรงไหน"
  
ตรงประเด็นนี้เราอาจลองเอาตัวอย่างที่ ๓ มาพิจารณาก็ได้ว่า ในความเห็นของคุณนั้นถ้าจะหาผู้กระทำความผิด ใครควรเป็นคนผิด (จะคนเดียวหรือหลายคนก็ได้) ผมลองยกตัวอย่างมาบางตัวอย่าง เช่น

- หัวหน้างาน ที่ขอเข้าไปทำงานในพื้นที่ที่ยังไม่ได้เตรียมความพร้อม
- พนักงานโรงงาน ที่ปล่อยให้ผู้รับเหมาเข้าไปทำงานในพื้นที่ที่ยังไม่ได้เตรียมความพร้อม
- ช่างเชื่อม เพราะเป็นผู้ทำให้เกิดประกายไฟ
- พนักงานโรงงาน (ใครก็ไม่รู้) ที่เป็นคนต่อท่อสายยางลงมาที่รางระบายน้ำข้าง Tank
- พนักงานโรงงาน (ใครก็ไม่รู้) ที่เป็นคนสั่งการให้ต่อท่อสายยางลงมาที่รางระบายน้ำข้าง Tank
- พนักงานโรงงาน (ใครก็ไม่รู้) ที่เป็นคนต้นคิดเรื่องต่อท่อสายยางลงมาที่รางระบายน้ำข้าง Tank
- เจ้าของโรงงาน ที่ปล่อยให้เกิดการทำงานโดยไม่ปลอดภัย
- ฯลฯ

โดยความเห็นส่วนตัวแล้วผมคิดว่าคำตอบของคำถามที่ถามมานั้นคงขึ้นอยู่กับว่า สังคมนั้นมีแนวความคิดเรื่อง "ความปลอดภัย" ในการทำงานอย่างไร ซึ่งมุมมองของสังคมตรงนี้ส่งผลให้ข้อสรุปที่ผู้สอบสวนอุบัติเหตุ (โดยเฉพาะผู้ที่เป็นเจ้าหน้าที่รัฐที่เป็นฝ่ายปกครอง) ต้องหาให้ได้

วันอาทิตย์ที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2557

รังนกปรอดบนปลายกิ่งมะเฟือง MO Memoir : Sunday 27 July 2557

พื้นที่บริเวณที่ผมอาศัยอยู่มันก็ไม่ได้ใหญ่ไปกว่าพื้นที่ของหน่วยงานที่ผมทำงานอยู่ ต้นไม้ขนาดใหญ่ก็มีจำนวนน้อยกว่า แต่กลับมีสัตว์หลากหลายชนิดมากกว่า นั่นคงเป็นเพราะมีต้นไม้หลากหลายสายพันธุ์มากกว่า
  
นกแถวบ้านผมไม่ต้องหากินโดยการเก็บเศษอาหารที่คนกินเหลือไว้ที่โรงอาหาร กระรอกกับกระแตก็ไม่ต้องรอผลไม้ที่มีคนใจดีมาแขวนไว้ตามต้นไม้เพื่อเป็นอาหารเหมือนดังเช่นที่ทำงานของผม มองจากหน้าต่างข้างโต๊ะคอมพิวเตอร์ที่ผมนั่งทำงานที่บ้าน มันก็วิ่งไต่รั้วกลับไปกลับมาให้เห็นอยู่ทั้งวัน เดี๋ยวก็ไปกระโดดขึ้นต้นมะตูมบ้าง กระถินบ้าง ต้นไผ่บ้าง เวลามันนึกสนุกวิ่งไล่กันก็กระโจนข้ามไปมาระหว่างต้นประดู ต้นไผ่ และต้นมะพร้าว
  
ช่วงประมาณกลางเดือนที่ผ่านมาผมมีโอกาสได้เดินทางไปยังมาเลเซียและสิงคโปร์อีกครั้ง แม้ว่าจะไม่ใช่ครั้งแรกและห่างจากครั้งสุดท้ายที่ผมได้ไปประเทศทั้งสองเกือบสิบปี แต่สิ่งหนึ่งที่ไม่ได้เปลี่ยนไปเลยก็คือ แม้ว่าประเทศทั้งสองจะดูมีต้นไม้เยอะ แต่ลักษณะต้นไม้ที่ขึ้นอยู่ก็แสดงให้เห็นว่าเป็นไม้ปลูกใหม่ เพราะมันมีขนาดเล็กและมีการวางแนวการปลูกเป็นเส้นตรง แต่ที่สำคัญก็กลับไม่เห็นสัตว์จำพวกนกหรือกระรอกเลย นั่งรถผ่านภูเขาในมาเลเซียมองไม่เห็นนกบินไปมาตลอดการเดินทางเป็นชั่วโมง ทั้งนี้อาจเป็นเพราะในการปลูกต้นไม้ของเขานั้นเขาอาจเน้นไม้โตเร็ว หรือเลือกปลูกเฉพาะต้นไม้สายพันธุ์เดียวเพื่อที่ (คนส่วนใหญ่มักคิดเช่นนี้) จะได้ดูเป็นระเบียบสวยงาม
  
และการปลูกนั้นก็มักจะเน้นไม้ที่ให้ดอกสวยงาม (จะได้หากินกับการท่องเที่ยว) หรือไม่ก็ไม้โตเร็วที่คาดหวังจะใช้ประโยชน์จากลำต้น แต่ไม่ค่อยคำนึงถึงต้นไม้ที่สัตว์ใช้เป็นอาหารได้


รูปที่ ๑ นกปรอดคู่หนึ่งเริ่มทำรังบนปลายกิ่งมะเฟือง (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๗) วัน-เวลา ที่ถ่ายรูปปรากฏอยู่ที่มุมของรูปทุกรูปอยู่แล้ว
  
"ปรับปรุงภูมิทัศน์" ดูเหมือนว่าเป็นสิ่งที่ใครต่อใครที่ได้เข้ามาบริหารหน่วยงานมักจะลงมือทำเป็นอย่างแรก การปรับปรุงนี้ไม่ใช่ว่าภูมิทัศน์ของเดิมมันไม่ดี แต่มักทำด้วยเหตุผลที่ว่ามันเป็นสิ่งที่คนที่เดินผ่านไปมาภายนอกหน่วยงานมองเห็นว่าเขาได้มีการทำงาน ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง (แม้ว่าคนเหล่านั้นเพียงแต่เดินผ่าน ไม่ได้มาติดต่อกับหน่วยงานนั้นเลย) และงานปรับปรุงภูมิทัศน์ที่เห็นชอบทำกันก็คือ ตัดต้นไม้ใหญ่ที่มีอยู่เดิม ปลูกต้นไม้ใหม่ โดยต้นไม้ที่นำมาปลูกใหม่มักเน้นไปที่ "ชื่อ" ต้นไม้ที่ตนเองคิดว่าปลูกแล้วจะช่วยเสริมบารมี ทำให้บริหารงานในหน่วยงานนั้นได้สบาย จะทำอะไรก็ได้ ตรงไหนเป็นสนามหญ้าก็ปูอิฐ ตรงไหนเป็นพื้นปูอิฐก็เทปูน จนผมคิดเล่น ๆ ว่าสงสัยผู้บริหารในยุคถัดไปคงต้อง "ปูพรม" ให้คนเดินกันในมหาวิทยาลัยแล้ว เพราะพื้นที่ที่เป็นดินหรือสนามหญ้าที่จะเหลือให้ปูอิฐและเทปูนคงไม่เหลือแล้ว
  
แต่สิ่งหนึ่งที่เห็นเป็นประจำที่ผู้บริหารมักจะไม่ใส่ใจ ทั้ง ๆ ที่เป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ที่ทำงานในหน่วยงานเหล่านั้นก็คือ "ห้องน้ำ" ซึ่งตรงนี้ผมคิดว่ามันเป็นสิ่งที่สถานที่ราชการกับบริษัทเอกชนมองตรงข้ามกัน ในขณะที่สถานที่ราชการจะเน้นไปที่ภาพลักษณ์ปรากฏข้างนอกเป็นหลัก แต่สภาพในห้องน้ำเองกลับไม่ได้เรื่อง แต่ในส่วนของบริษัทเอกชนที่ได้แวะไปหลายแห่งกลับพบว่า แม้ว่าการจัดสวนด้านนอกอาคารจะดูไม่เลิศเลอเหมือนกับสถานที่ราชการ แต่การดูแลห้องน้ำของเขานั้นไม่ว่าจะเป็นด้านความสะอาด หรืออุปกรณ์ที่ใช้การได้นั้น เหนือกว่าสถานที่ราชการมาก
  
สิ่งหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้จากการปลูกต้นไม้ในบ้านตัวเองและจากสวนที่อยู่รอบ ๆ บ้านก็คือ ความหลากหลายของสายพันธุ์พืชนั้นส่งผลต่อสัตว์ที่จะมาใช้ชีวิตอยู่ในบริเวณนั้น การมีไม้ดอกที่ออกดอกตลอดทั้งปีหรือออกดอกสลับกันแต่มีดอกออกทั้งปี จะเป็นอาหารให้กับแมลงหรือนกที่กินน้ำหวานจากเกสรดอกไม้เหล่านั้น และแมลงเหล่านี้ก็จะกลายเป็นอาหารให้กับนกที่กินแมลงอีกทีหนึ่ง พืชบางชนิดก็มีใบที่ผีเสื้อชอบมาวางไข่และเพราะมันใช้เป็นอาหารของหนอนผีเสื้อได้ ไม้ผลขนาดเล็ก (เช่นลูกตะขบ ลูกไทร) ก็เป็นอาหารของนกขนาดเล็ก แต่ดูเหมือนถ้าเป็นพวกกระรอก กระแต มันจะนิยมผลไม้ที่ลูกใหญ่กว่า เช่น มะม่วง มะละกอ และกล้วย (ที่บ้านโดนมันมาแย่งกินเป็นประจำ) หรือไม่ก็ขโมยไข่นกกิน และเวลากลางคืนก็ต้องพยายามทำให้บริเวณรอบบ้านตรงส่วนที่ไม่จำเป็นนั้นให้มีความมืดให้มากที่สุด จะได้ไม่รบกวนหิ่งห้อยที่ออกมาบินเล่นตอนหัวค่ำ
  
รูปที่ ๒ รังนกขณะที่เริ่มสร้างรัง (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๗)

รูปที่ ๓ ตำแหน่งที่ตั้งของรังนกอยู่ในกรอบสีเหลืองในรูป (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๗)


รูปที่ ๔ เจ้าของรังขณะที่กำลังสร้างรัง (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๗)

รูปที่ ๕ เพียงแค่สองวันถัดมา นกคู่นี้ก็สร้างรังเสร็จแล้ว ที่นี้ก็เหลือเพียงแค่การวางไข่ รูปนี้เป็นรูปด้านบนของรังที่สร้างเสร็จแล้ว (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันอังคารที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๕๗)


รูปที่ ๖ รูปด้านล่างของรังที่สร้างเสร็จแล้ว จะเห็นว่านกไม่ได้เก็บเพียงแค่กิ่งไม้เล็ก ๆ (อันที่จริงคือก้านของใบไม้) มาทำรัง มันเจออะไรที่เป็นเส้นเล็ก ๆ ที่มันคาบได้มันก็คาบเอามาหมด เส้นสีฟ้า ๆ ในรูปคือเชือกพลาสติกที่มันเอาทำทำรังด้วย (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันอังคารที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๕๗)



รูปที่ ๗ สร้างรังเสร็จก็มาวางไข่ วันนี้เห็นเพียงแค่ฟองเดียว แต่ไม่กี่วันถัดมามาแอบดูตอนแม่นกไม่อยู่ ก็พบว่ามันมีการวางไข่เพิ่มอีกเป็นสองฟอง (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันศุกร์ที่ ๔ กรกฎาคม ๒๕๕๗)

ที่บ้านมีมะเฟืองอยู่สองต้น ออกผลเป็นประจำ แต่ก็ไม่มีใครกินมะเฟือง ก็เลยปล่อยให้มันสุกและร่วงหล่นลงสู่พื้น วันดีคืนดีก็เห็นมีนกแก้วมาเก็บกินดังที่เคยถ่ายภาพและวิดิโอมาให้ดูก่อนหน้านี้ (Memoir ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๗๘๗ วันพฤหัสบดีที่ ๑๗ เมษายน ๒๕๕๗ เรื่อง "นกแก้วกินมะเฟือง") มะเฟืองนี่ดีอยู่อย่างก็คือมันมีใบเขียวทั้งปี และใบมันก็เล็ก ใบร่วงหล่นลงมาก็เอาไปกองใส่โคนต้นไม้อื่นให้มันเป็นปุ๋ยได้ง่าย ไม่เหมือนใบใหญ่ ๆ เช่นมะม่วงหรือการเวก
  
เมื่อปลายเดือนที่แล้วมีนกปรอดคู่หนึ่งแวะเวียนมาทำรังอยู่ที่ปลายกิ่งต้นมะเฟือง ต้นเดียวกับที่มีนกแก้วมาเก็บมะเฟืองกิน ไม่กี่ปีก่อนหน้านี้ก็เห็นมันมาทำรังอยู่บนต้นมะตูมแขกหลังบ้าน แต่ไม่รู้ตัวอะไรมาแอบขโมยไข่กินไปก่อน แม่นกก็เลยต้องทิ้งรังไป คราวนี้ก็เลยต้องเฝ้าดูหน่อยว่าจะมีตัวอะไรมาขโมยกินไข่อีกหรือเปล่า กิ่งมะเฟืองที่มันเลือกทำรังนั้นก็ไม่ใช่กิ่งใหญ่อะไร ไม่ได้อยู่สูงจากพื้นมากนัก เวลาลมพัดแรงก็แกว่งไปมา แต่รังนกก็ยังคงอยู่ได้
  
รูปที่ถ่ายมาก็คัดมาบางรูป เป็นรูปตั้งแต่วันที่เห็นนกคู่นี้มาสร้างรัง จนกระทั่งออกไข่ ตอนแรกก็ออกมาฟองเดียวก่อน จากนั้นก็ออกเพิ่มอีกเป็นสองฟอง แม่นกก็จะมานั่งกกไข่อยู่เกือบตลอดเวลา เว้นแต่เวลาที่บินออกไปหาอาหาร ส่วนตัวผู้นั้นก็เห็นแวะเวียนมาหาบ้างเหมือนกัน เวลาจะเข้าไปถ่ายรูปก็ต้องหาจังหวะเวลาที่แม่นกไม่อยู่ที่รัง เอาบันไดพับมากางแล้วปีนขึ้นไปถ่ายรูป พยายามจะไม่ไปยุ่งกับกิ่งที่มันทำรังอยู่ แต่บังเอิญช่วงกลางเดือนที่ผ่านมาต้องไปต่างประเทศซะหลายวัน ไม่ได้กลับมาดูเพียงแค่ ๕-๖ วันก็ปรากฏว่าหายไปทั้งรังแล้ว หวังว่าช่วงเวลาดังกล่าวไข่คงฟักออกเป็นตัวและลูกนกก็คงจะโตพอที่จะบินออกไปหากินเองได้แล้ว
  
ในเวลาเดียวกันที่อีกมุมหนึ่งของบ้าน ตรงหน้าต่างห้องนอนลูกสาวคนเล็กบนชั้นสอง หน้าต่างมุมนี้เป็นบานเลื่อนที่ไม่ค่อยได้เปิดเท่าใดนัก และมีผ้าม่านบังอยู่อีก ช่วงกลางเดือนที่ผ่านมาก็ไปพบรังนกอีกรังพร้อมไข่อีกฟองหนึ่งอยู่ที่ขอบหน้าต่าง (ดูรูปที่ ๑๐) แต่พออ้อมไปดูอีกมุมหนึ่งก็เห็นว่าไข่ฟองดังกล่าวถูกเจาะเป็นรูเรียบร้อยแล้ว ไม่รู้เหมือนกันว่าตัวอะไรมาเจาะกิน แต่ที่รู้สึกสงสัยก็คือนกอะไรมาทำรังในที่แบบนี้ ไม่มีการหลบซ่อนสายตาจากสัตว์อื่นเลย และตัวอะไรที่มาเจาะกินไข่นกฟองดังกล่าว

รูปที่ ๘ หลังออกไข่แล้ว แม่นกก็มานั่งเฝ้ารังกกไข่ (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันเสาร์ที่ ๕ กรกฎาคม ๒๕๕๗)


รูปที่ ๙ ท้ายสุดพบว่าออกไข่ไว้ ๒ ฟอง แสดงว่าแม่นกไม่ได้ออกไข่ทีเดียว ๒ ฟอง แต่ออกทีละครั้ง ครั้งละ ๑ ฟอง เสียดายที่ต้องเดินทางไปต่างประเทศ เลยไม่ได้อยู่เฝ้าดูเพียงแค่ ๕-๖ วัน ทั้งแม่นกและไข่นกก็หายไปหมดแล้ว ไม่รู้ว่าฟักออกเป็นตัวหรือโดนขโมยไปกิน เพราะบริเวณรอบข้างและในรังเองก็ไม่เห็นมีเปลือกไข่ตกอยู่ (รูปนี้ถ่ายเมื่อวันศุกร์ที่ ๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๗)


รูปที่ ๑๐ อันนี้เป็นรังนกอีกรังหนึ่ง มาพบทีหลัง มาทำรังอยู่ริมขอบหน้าต่างห้องนอนลูกสาวคนเล็ก ปรกติหน้าต่างบานนี้ก็ไม่ค่อยได้เปิด และมีผ้าม่านบังอยู่อีก ก็เลยไม่รู้ว่ามีนกอะไรมาทำรังเอาไว้เมื่อใด แต่พอดูให้ดีก็พบว่าไข่ถูกเจาะกินเรียบร้อยไปแล้ว รูที่เจาะอยู่อีกด้านหนึ่ง ชำเลืองดูจะมองเห็นแต่ถ่ายรูปไม่ได้ ในรูปจะเห็นคราบเหลือง ๆ (ตรงลูกศรสีเหลืองชี้) ที่คิดว่าเกิดจากการที่มีสัตว์บางชนิดมาเจาะไข่นกกิน (ภาพนี้ถ่ายเมื่อวันเสาร์ที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๕๗)

คลิปที่แนบมาเป็นคลิปที่ถ่ายไว้ในวันที่เห็นนกคู่นี้มาทำรัง (วันอาทิตย์ที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๗) เนื่องจากนกเลือกมุมทำรังที่ค่อนข้างจะหลบซ่อนสายตาสักหน่อย ก็เลยเห็นรังมันไม่ค่อยชัด

video
 
ระหว่างที่นั่งพิมพ์ Memoir ฉบับนี้ก็ได้ยินเสียงนกร้องอยู่รอบ ๆ บ้าน ฟังจากเสียงก็บอกได้ว่าคงไม่ต่ำกว่า ๔-๕ ชนิด เดี๋ยวพอหัวค่ำก็คงมีตุ๊กแกออกมาร้องอีก ช่วงนี้มีอยู่ตัวหนึ่งมันหากินอยู่รอบ ๆ ตัวบ้านข้างนอก พอกลางวันมันก็หลบไปซุกอยู่ตรงซอกระหว่างชายคากับตัวบ้าน พอตกค่ำมันก็ออกมาซ่อนอยู่หลังประตู เวลาดี ๆ มันก็ส่งเสียงร้องออกมาทีหนึ่ง นี่ยังสงสัยอยู่เหมือนกันว่าอีกสองสัปดาห์จะมีนักเรียนแลกเปลี่ยนมาค้างที่บ้านหนึ่งคืน ไม่รู้ว่าเขาจะกลัวตุ๊กแกหรือเปล่า เพราะห้องที่คิดว่าจะจัดให้เขาพักนั้นมันอยู่ตรงมุมที่ตุ๊กแกชอบมาอยู่ซะด้วย

วันพฤหัสบดีที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2557

การป้องกันอุปกรณ์วัดจากความร้อนของของไหล MO Memoir : Thursday 24 July 2557

เคยมีอาจารย์ผู้หนึ่งมาปรึกษาเรื่องการประหยัดพลังงานในโรงงานว่า นอกจากจะแนะทำให้ทางโรงงานทำการปรับปรุงระบบฉนวนหุ้มท่อไอน้ำและวาล์วแล้ว และเนื่องจากโรงงานที่เขาไปดูแลนั้นมีบางหน่วยผลิตที่มีการทำงานเฉพาะช่วงเวลาเช้าถึงค่ำ ตอนกลางคือไม่มีการทำงาน ดังนั้นเขาจะเสนอให้ทางโรงงานประหยัดพลังงานด้วยการปิดระบบท่อไอน้ำของหน่วยผลิตนั้นดีไหม
  
ผมก็ให้ความเห็นของผมไปว่าการปิดไอน้ำช่วงเวลากลางคืนมันก็ลดการใช้พลังงานในช่วงเวลากลางคืน แต่การเปิดใช้ระบบท่อไอน้ำนั้นมันใช้เวลา เพราะต้องค่อย ๆ อุ่นระบบท่อให้ร้อนขึ้น ไม่ใช่อยากเปิดก็เปิดวาล์วใช้ได้เลยอย่างระบบไฟฟ้าหรือน้ำประปา และช่วงเวลาที่ต้องอุ่นระบบขึ้นมานี้เป็นช่วงเวลาที่มีการสูญเสีย ไม่ว่าจะเป็นไอน้ำที่ควบแน่นกลายเป็นของเหลว หรือเวลาที่ต้องรอกว่าจะเดินเครื่องได้ ดังนั้นเขาควรนำประเด็นนี้ไปพิจารณาด้วยว่า ระหว่างการยอมสูญเสียไอน้ำในปริมาณน้อยตลอดทั้งคืน แต่เมื่อเริ่มงานตอนเช้าระบบก็พร้อมใช้งานได้ทันที กับการประหยัดการสูญเสียในเวลากลางคืน แต่ต้องมาจ่ายมากขึ้นแทนตอนเช้า แบบไหนที่ประหยัดพลังงานมากกว่ากัน
  
รูปที่ ๑ ระบบท่อไอน้ำที่มีเกจวัดความดันทั้งด้านขาเข้าและขาออก

แต่ก็มีบางตำแหน่งเหมือนกันที่เราจงใจให้มีการรั่วไหลของความร้อน หนึ่งในตำแหน่งนั้นก็คือท่อที่ทำการเชื่อมต่อระหว่างท่อของ process กับอุปกรณ์วัด
  
ปรกติในโรงงานมีอุปกรณ์วัดอยู่หลายแบบอยู่แล้ว แต่ที่เห็นได้ทั่วไปเห็นจะได้แก่อุปกรณ์วัดอุณหภูมิ อุปกรณ์วัดความดัน อุปกรณ์วัดระดับ กับวัดอัตราการไหล แต่การวัดระดับและวัดอัตราการไหลนั้นบ่อยครั้งที่ใช้การวัดความแตกต่างของ "ความดัน" ที่สองตำแหน่ง แล้วค่อยแปลงค่าความแตกต่างนั้นเป็น "ระดับ" หรือ "อัตราการไหล" เช่นการวัดระดับนั้นก็จะวัดความดันในถังส่วนที่อยู่เหนือของเหลว และความดันที่ก้นถัง จากนั้นก็ใช้ค่าความดันที่วัดได้กับความหนาแน่นของของเหลวที่ทำการวัดนั้นมาแปลงเป็นค่าระดับความสูง ส่วนการวัดอัตราการไหลก็ใช้การวัดค่าความดันลดเมื่อของไหลไหลผ่านอุปกรณ์วัด (เช่นแผ่นออริฟิสหรือท่อเวนจูรี) และจึงแปลงค่าความดันที่ลดลงนั้นเป็นอัตราการไหลอีกที

และเจ้าตัวอุปกรณ์วัดความดันนี้แหละ ที่มักจะไม่ค่อยทนต่ออุณหภูมิสูง

รูปที่ ๒ ภาพขยายให้เห็นท่อ syphon สำหรับติดตั้งเกจวัดความดันของระบบท่อในรูปที่ ๑

รูปที่ ๑ เป็นระบบท่อไอน้ำที่มีการใช้วาล์วควบคุมอัตราการไหลควบคุมการจ่ายไอน้ำ ระบบท่อดังกล่าวมีการติดตั้งเกจวัดความดันไว้ทั้งทางด้านขาเข้าและขาออกของวาล์ว เกจวัดความดันในรูปนั้นทำงานด้วยระบบกลไก (จะยกเว้นมีอยู่ตัวหนึ่งที่อยู่ทางด้านซ้ายของรูปที่ ๒ (บน) ที่มีการแปลงสัญญาณความดันเป็นสัญญาณไฟฟ้าส่งต่อไปยังห้องควบคุม) อุปกรณ์พวกนี้มันรับความดันได้ แต่มันทนอุณหภูมิสูงไม่ได้ ดังนั้นเวลาที่จะวัดความดันในท่อเขาจึงต้องใช้ท่อเชื่อมต่อที่ไม่มีการหุ้มฉนวน เพื่อให้ของไหลในระบบท่อที่ต้องการวัดความดันนั้นมีอุณหภูมิลดต่ำลง (ด้วยการสูญเสียความร้อนสู่บรรยากาศรอบ ๆ) ท่อยิ่งยาวก็ยิ่งมีพื้นที่ผิวในการถ่ายเทความร้อนมากขึ้น แต่มันจะเกะกะ เขาก็เลยขดให้มันงอซะ ซึ่งอาจะขดเป็นวงแบบในรูปหรือขดเป็นรูปตัว U หรือรูปร่างอื่นก็ได้ ท่อนี้เขาเรียกว่า "Syphon tube" หรือในกรณีแบบที่ขดเป็นวง (แบบในรูปที่ ๒) บางทีเขาก็เรียกว่าเป็น "Pigtail type syphon tube"
  
สิ่งหนึ่งที่ต้องระวังคือต้องไม่ให้ของไหลที่อยู่ในส่วน syphon tube นั้นกลายเป็นของแข็งอุดตัน syphon tube การเกิดของแข็งอุดตันอาจเกิดได้ถ้าหากของไหลในท่อมีอุณหภูมิต่ำเกินไป เช่นในกรณีของท่อไอน้ำ ไอน้ำร้อนในท่อมีสิทธิที่จะควบแน่นเป็นของเหลวค้างอยู่ใน syphon tube นี้ และถ้าอุณหภูมิข้างนอกไม่เย็นจัดจนทำให้น้ำกลายเป็นน้ำแข็งได้ การวัดความดันก็จะไม่มีปัญหาใด ซึ่งเหตุการณ์นี้ไม่น่าจะเกิดในบ้านเรา แต่ในประเทศที่เป็นเมืองหนาวอาจเกิดขึ้นได้ หรือในกรณีของของเหลวที่เมื่อเย็นตัวลงอาจมีการแยกเฟสเป็นของแข็ง (เช่นน้ำมันที่มี wax ละลายอยู่ หรือสารละลายที่มีพอลิเมอร์ละลายปนอยู่) ของแข็งที่แยกออกมาก็อาจอุดตัน syphon tube นี้ได้ และเมื่อเกิดการอุดตันเมื่อใด ตัวเกจวัดความดันจะไม่สามารถแสดงความดันที่แท้จริงในระบบท่อได้
 
พึงสังเกตด้วยนะว่าจะมีการติดตั้งวาล์วเอาไว้ตัวหนึ่งก่อนต่ออุปกรณ์วัด ทั้งนี้เผื่อต้องมีการถอดเปลี่ยนหรือถอดเอาอุปกรณ์วัดไปซ่อม จะได้ทำการถอดได้โดยไม่ต้องปิดระบบ แต่ตัวที่อยู่ในรูปที่ ๓ ข้างล่างไม่ยักมีการติดตั้งวาล์ว อาจเป็นเพราะว่าเป็นการทำงานแบบ batch ไม่ใช่ระบบต่อเนื่องเหมือนในรูปที่ ๒
 
ที่เอาเรื่องนี้มาเล่าก็เพื่อต้องการให้อย่าเผลอไปคิดว่าจะช่วยโรงงานประหยัดพลังงานด้วยการหุ้มฉนวน syphon tube นี้ หรือแม้แต่เดินอยู่ในโรงงานก็อย่าเผลอไปโดนท่อเข้าโดยนึกว่ามันไม่ร้อน ทางด้านเกจวัดความดันมันไม่ค่อยร้อนหรอก แต่ด้านที่ต่อออกมาจากท่อหลักมันก็มีอุณหภูมิตามของไหลที่ไหลอยู่ในท่อนั้น
รูปที่ ๓ รูปนี้เป็นเกจวัดความดันของหม้ออบไม้ พึงสังเกตว่าเกจวัดความดันมีการบรรจุของเหลว (ตรงลูกศรชี้) เพื่อหน่วงการสั่นของเข็ม และ syphon tube ที่เชื่อมต่อเข้ากับอุปกรณ์ส่งสัญญาณจะมีขดมากกว่าเพื่อลดอุณหภูมิให้ต่ำลงไปอีก

ป้ายกำกับ

-OH (3) 2 (1) 2-dimethylbutane (1) 2014 (29) 2512 (1) 2527 (1) 2528 (1) 2529 (1) 2530 (1) 3 (1) 3-dimethyl-2-butanol (1) absorbance (1) acentric factor (1) acetylene (5) addition (2) adsorption (9) alkane (1) alkene (2) ammonia (8) amylene (1) anatase (2) aromaticity (1) autoclave (10) auxochrome (1) Avicel PH-101 (1) Bagration (1) Baking (1) ball valve (4) bangkok (2) Barbarossa (1) base line (6) beaker (1) benzaldehyde (5) benzene (8) Bernoulli's equation (1) BET (13) Bhopal (1) big cleaning (1) BLEVE (1) blind flange (1) blower (1) BOD (2) breather valve (1) BST (6) bursting disc (1) butanol (1) C-H bond (1) calcination (1) calcium carbide (1) calibration curve (5) capillary column (1) caprolactam (1) carbide precipitation (1) carbocation (5) carbon (1) carbon disulfide (1) carcinogen (1) carrier gas (10) cat walk (1) catalyst (10) Cauchy (3) cavitation (1) centrifugal pump (3) check valve (2) chemisorb 2750 (8) chemisorption (3) chicago pile one (1) chlorine (1) chlorobenzene (1) christmas tree (1) chromatogram (28) chromatography (6) chromophore (1) Citadel (1) CNG (2) CO2 (1) CO2 hydrogenation (1) Coal liquefaction (1) COD (1) coffee break (1) Colloidal catalyst (1) column (4) compressor (1) compressor performance curve (1) conductive polymer (1) cone roof (2) conjugated double bonds (2) cresol (3) CS2 (1) CuCl2 (1) curve fitting (4) cyclohexane (1) cyclohexanol (1) cyclopentane (1) cyclosarin (1) Deer hunter (1) dehydration (2) dehydroxylation (1) DeNOx (86) dibutyl ether (1) differential pressure transmitter (1) dioxin (2) dispersion (2) distillation curve (1) DO (1) dp cell (1) draeger tube (2) drain valve (1) drum (2) ecd (18) electron capture detector (12) electron paramagnetic resonance (1) electron spin resonance (1) electrophile (1) electrophilic (4) elevated flare (1) Eley-Rideal (1) encapsulate (1) EPR (3) equation of state (6) ESR (4) esterification (1) ethane (1) ethanol (4) ethylbenzene (4) ethylene (3) explosion (4) explosion proof (1) Facebook (1) Feyzin (2) FID (4) fire fly (1) Fischer-Tropsch (1) Fityk (5) fixed-bed (9) flame arrester (1) flame ionisation detector (3) flame ionization detector (3) Flame photometric detector (11) flare system (8) flare tip (1) Flixborough (2) floating roof (2) flooded drain (1) fluidised-bed (2) fluoride (1) foot valve (1) formal (1) formality (1) FORTRAN (1) FPD (12) Freundlich (1) FT-IR (10) furnace (4) gas chromatograph (49) gasification (1) gasoline (1) gate valve (5) Gaussian (4) GC (57) gc-14 (1) gc-2014 (54) GC-8A (6) gc-9A (6) gear pump (1) GHSV (1) globe valve (4) glove box (1) glucose (1) ground flare (2) H2S (1) halogenation (1) Hayesep DB (1) HDPE (1) heterocyclic system (1) heterogeneous (3) homogeneous (2) hot plate (4) hydration (1) hydraulic test (1) hydrogen (2) hydrogen sulfide (2) hydrogenation (7) hydroxyl (4) hydroxylation (34) ICP (1) imide (1) in situ (1) infrared (6) intania 68 (1) Intania 69 (1) intania 70 (1) Intania 71 (1) intania 73 (1) interferogram (3) interferometer (1) interpolation (1) iodine (1) ionic character (1) IR (5) isopentane (1) isopropanol (1) isotherm (5) jocking pump (1) katarometer (2) kinetic (3) Kjeldahl (1) knockout drum (1) Kwong (5) Langmuir (3) Langmuir-Hinshelwood (2) Lewis acid (3) lift check valve (1) liquid seal (3) LNG (1) long wave (1) Lorentzian (3) LPG (5) machine bolt (2) magnetic stirrer (5) mass flow controller (8) math modelling (1) methane (1) methylene blue (2) MO memoir (2) molar (1) molecular seal (1) My Lai (1) N2O (12) NaOH (2) needle valve (2) NG (1) NGL (1) NGV (1) NH3 (21) NH3-TPD (15) nitric oxide (2) nitroaldol (1) nitroethane (1) nitrotoluene (1) Nitrous oxide (6) NO (6) NOA-7000 (6) nonreturn valve (2) normality (1) nornal (1) NOx (17) NPSH (1) NPT (1) NTP (1) nuclear reactor (1) nucleophile (1) nucleophilic (1) orifice (1) packed column (1) packed-bed (8) packing (2) pdd (22) PE (1) peak deconvolution (9) peak fitting (12) Peng (1) pentane (2) pH meter (1) pH probe (1) phenol (5) photocatalyst (2) physisorption (3) PID (1) pinacolyl alcohol (1) pipe (1) pipe rack (1) pipe support (1) pipette (2) piping (9) piston pump (1) plot plan (1) plug valve (1) pneumatic test (1) polyethylene (2) polymerisation (3) polystyrene (1) power factor (1) pressure regulator (3) pseuephedrine (1) public health (1) pulse discharge detector (17) pump (9) pump curve (2) purge reduction seal (1) PV diagram (2) pyridine (5) pyrolysis (1) pyrophoric (2) quench drum (1) reaction (2) reactor (9) Redlich (5) REDOX (1) reduction (1) relief valve (1) Robinson (1) roots blower (1) rotameter (2) rotary pump (1) rupture disc (1) rutile (1) safety glass (1) safety valve (2) sampling valve (11) sarin (1) saturator (1) Scherrer's equation (6) SCR (82) SCR. hydroxylation (1) scrubber (1) seal drum (2) septum (3) Seveso (2) shockwatch (1) Shut down (1) signal to noise ratio (2) silanol (1) single point (5) SO2 (9) SO3 (1) Soave (2) solvent extraction (1) soman (1) split ration (1) stainless steel (1) steam (1) stereoisomer (1) stirred reactor (1) storm (1) STP (1) stud bolt (1) styrene (1) substitution (2) superacid (1) surface area (2) surge (2) surging (2) swagelok (1) swing check valve (1) switch gear (1) syphon tube (1) syringe (3) syringe pump (1) t-amyl alcohol (1) t-amyl ethyl ether (1) t-amyl methyl ether (1) TAEE (1) tamagozzilla (2) TAME (1) tank (5) TCD (6) Temkin (1) Temperature programmed desorption (7) temperature programmed reduction (1) TGA (4) thermal conductivity detector (4) thermal cracking (2) thermal decomposition (2) thermal paper (1) tiltwatch (1) titration curve (1) TOF (1) toluene (11) TON (1) TPD (8) TPR (3) TPx (2) tram (2) trans fat (1) transmittance (1) trimethylbenzene (1) tube (2) turn over frequency (1) turn over number (1) U loop (2) UHV (1) UV-Vis (2) UVCE (1) V2O5 (6) valve (1) van der Waal (3) variac (3) vent valve (1) vessel (4) Voigt (3) volumetric flask (1) vortex breaker (1) vulcanisation (1) vulcanization (1) watch glass (1) water hammer (1) water seal (4) weight loss (1) wheel key (1) WHSV (2) williamson ether synthesis (1) wt% (1) x-ray (1) XPS (4) XRD (11) XRF (1) xylene (2) กฎหมาย (4) กรณีพิพาทอินโดจีน (1) กรด (7) กรด. การไทเทรต (1) กรดบนพื้นผิว (5) กรดอ่อน (1) กรดแก่ (1) กรดไขมัน (1) กระจกนิรภัย (1) กระดาษความร้อน (1) กระต่าย (1) กระต่ายกับเต่า (1) กระถิน (1) กระทรวงกลาโหม (1) กระบอกตวง (1) กระสุนปืน (4) กราฟการกลั่น (2) กรี เดชาติวงศ์ (1) กรุงเทพ (2) กลูโคส (1) กล่องโฟม (1) กะปง (1) กังหันก๊าซ (2) กังหันแก๊ส (2) กาญจนบุรี (4) กาฝาก (1) การกำจัดน้ำ (1) การควบคุมอุณหภูมิ (7) การคำนวณขนาดผลึก (2) การคำนวณเชิงตัวเลข (2) การฉีดตัวอย่าง (3) การดูดกลืน (3) การดูดซับ (12) การดูดซับทางเคมี (1) การตกตะกอน (1) การตอบคำถาม (1) การตัดแก้ว (1) การตั้งราคา (2) การต่อสายดิน (2) การทดลอง (49) การทำงาน (7) การทำน้ำให้บริสุทธิ์ (2) การทำให้เครื่องแก้วแห้ง (1) การน๊อค (1) การบันทึกการทดลอง (1) การบ่ม (1) การปรับ (1) การปั่นกวน (2) การผุกร่อน (1) การพอลิเมอร์ไรซ์ (4) การระบายความร้อน (1) การระเบิด (4) การละลาย (10) การวัด (4) การวิเคราะห์ (1) การศึกษา (1) การสกัด (1) การสอบ (6) การสอบวิทยานิพนธ์ (9) การหมุน (1) การหาค่าเฉลี่ย (1) การหาปริมาณ (2) การออกซิไดซ์ (4) การอัดแก๊ส (1) การอ่านบทความ (2) การเขียน (2) การเขียนวิทยานิพนธ์ (10) การเขียนเอกสารอ้างอิง (1) การเชื่อมท่อ (2) การเตรียมสอบ (1) การเติมไฮโดรเจน (3) การเปรียบเทียบ (1) การเผาตัวอย่าง (1) การเผาโค้ก (1) การเผาไหม้ (5) การเรียกชื่อ (1) การเรียนสัมมนา (1) การเลือก (1) การเลือกตั้ง (2) การเลือกใช้ (1) การเล็งปืน (1) การแก้ไข (2) การแต่งกาย (1) การแปลผล IR (2) การแผ่ (1) การแผ่รังสี (1) การแพร่ (2) การแยกพีค (4) การไทเทรต (10) การไหล (3) การไหลของแก๊ส (3) การไหว้ (1) กาลักน้ำ (1) กุหลาบ (1) ก้อนขี้หมา (1) ก๊าซธรรมชาติ (1) ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (2) ขนมจู้จุน (1) ขนมบอก (1) ขนาด tube (2) ขนาดผลึก (5) ขวดน้ำกลั่น. ลูกยาง (1) ขวดวัดปริมาตร (1) ขั้วหางปลา (2) ข้อกฎหมาย (5) ข้อสอบ (1) ข้อเท็จจริง (1) ครุย (1) คลองดำเนินสะดวก (1) คลองผีหลอก (1) คลองภาษีเจริญ (2) คลองสนามม้า (1) คลองสียัด (1) คลองอรชร (1) คลองแงะ (1) ควนหินมุ้ย (1) ความงาม (1) ความดัน (8) ความดันลด (7) ความสวย (1) ความสัมพันธ์ (1) ความหนาแน่น (2) ความเข้มข้น (2) ความแรงของกรดเบส (4) คอมมิวนิสต์ (1) คอมเพรสเซอร์ (1) คอลัมน์ (3) คานฝาก (1) คาร์บอนไดซัลไฟด์ (1) คำย่อ (1) คำอาลัยจากเพื่อน (1) คิวมีน (1) คีมปอกสายไฟ (1) คีย์บอร์ด (1) คีโตน (1) คุณสมบัติ (1) ค่าคงที่สมดุล (2) ค่าจ้าง (1) ค่าเงินบาท (1) ค่าเฉลี่ย (1) ค้อน (1) ค้อนน้ำ (1) งบปิ้ง (1) งูหลาม (1) จดหมาย (1) จลนศาสตร์ (2) จอคอมพิวเตอร์ (1) จำปาดะ (1) จิตร ภูมิศักดิ์ (2) จุดติดไฟ (2) จุดวาบไฟ (2) จุดเดือด (1) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (10) ชบา (1) ชลบุรี (1) ชะมวง (1) ชื่นใจ (1) ชุมพร (3) ช่องเขา (1) ซอยศูนย์วิจัย (1) ซีเนียร์โปรเจค (1) ญี่ปุ่น (2) ฐานแผ่ (1) ดอกไผ่ (1) ดอนแตง (1) ดักแด้ (1) ดัชนี (2) ดีเซล (1) ดีเปรสชัน (1) ตลาดใหญ่ (1) ตะกั่วป่า (1) ตะขบ (1) ตะวันอ้อมข้าว (1) ตะไบ (1) ตัวทำละลาย (1) ตัวประกอบกำลัง (1) ตัวรองรับ (1) ตัวเร่งปฏิกิริยา (8) ตัวแปร (1) ตำลึง (1) ตำแยแมว (1) ต้นข้าวหลาม (1) ต้นคริสต์มาส (1) ต้นหนาด (1) ถนน AIT (1) ถนนข้าวหลาม (1) ถนนตก (2) ถนนสนามม้า (1) ถนนสาย 331 (1) ถนนอังรีดูนังต์ (1) ถนนเพชรเกษม (2) ถัง (5) ถังแก๊ส (6) ถังแดง (1) ถั่วเขียว (1) ถั่วแระ (1) ถ่านหิน (2) ถ่านแก๊ส (1) ทองใหญ่ (2) ทอดมัน (1) ทอดไข่ (1) ทางรถไฟ (24) ทางหลวง (1) ทางเดิน (2) ทิ้งระเบิด (8) ทีลอซู (1) ที่พักฝึกงาน (1) ทุเรียน (1) ท่อ (3) ท่อคาดสี (1) ท่อน้ำ (1) ท่อร้อยสายโทรศัพท์ (1) ท่อร้อยสายไฟ (1) ท่อแก๊ส (3) ท่อไอเสีย (1) ท่าข้า (1) ท่าตะโก (1) ท่านา (1) ท่าบ่อ (1) นกปรอด (1) นกปากซ่อม (1) นกแก้ว (1) นครสวรรค์ (1) นอต (4) นอร์มัล (1) นางตะเคียน (1) นางตานี (1) นางทับทิม (1) นารี (1) นิสิตปี 4 (2) นิสิตใหม่ (1) น้ำกระด้าง (2) น้ำกลั่น (1) น้ำดีมิน (1) น้ำดื่ม (1) น้ำด่าง (1) น้ำตาลทราย (1) น้ำท่วมบางพลัด (1) น้ำบริสุทธิ์ (2) น้ำมันดีเซล (1) น้ำมันถั่วเหลือง (1) น้ำมันปาล์ม (2) น้ำมันพืช (1) น้ำมันหมู (1) น้ำมันเชื้อเพลิง (8) น้ำมันเตา (3) น้ำมันเบนซิน (3) น้ำหนัก (1) น้ำอัลคาไลน์ (1) น้ำเน่าเสีย (1) บทความ (2) บวบ (1) บัลลาสต์ (1) บางคล้า (1) บางคอแหลม (2) บางซื่อ (1) บางนา-ตราด (2) บางปะกง (1) บางพลัด (2) บางเหี้ย (1) บิวทานอล (1) บิวเรต (3) บีกเกอร์ (3) บึงตาต้า (1) บุญผ่อง สิริเวชชะพันธ์ (2) ปฏิกิริยาออกซิเดชัน (3) ปฏิกิริยาเคมี (5) ปปช. (1) ปปป. (1) ปรอท (1) ประกาศ (2) ประชาธิปไตย (4) ประชุม (1) ประวัติศาสตร์ (17) ประแจ (3) ปรับเวลา (1) ปริมาณน้ำฝน (1) ปลั๊ก (1) ปลาวาฬ (2) ปลาหมึก (2) ปลาโลมา (2) ปลุกผี (1) ปะเก็น (1) ปั๊ม (8) ปั๊มลูกสูบ (1) ปั๊มหอยโข่ง (3) ปากกาหมึกซึม (1) ปากลัด (1) ปิดภาคเรียน (1) ปิเปต (3) ปืนใหญ่ (1) ป่าชายเลน (1) ป้าย (1) ผลึกขนาดนาโน (2) ผี (7) ผ่าตัด (1) ฝนชะช่อมะม่วง (1) ฝาท่อระบายน้ำ (1) ฝึกงาน (3) ฝึกงานภาคฤดูร้อน (11) ฝึกจิต (1) พระตะบอง (1) พระประแดง (1) พระยาอานุภาพไตรภพ (1) พระราชบัญญัติ (2) พระอานนท์ (1) พลลภัตม์ (1) พลาสติก (1) พลแม่นปืน (1) พอลิสไตรีน (1) พอลิเมอร์นำไฟฟ้า (1) พอลิเอทิลีน (5) พอลิโพรพิลีน (4) พะเยา (1) พักกินกาแฟ (1) พัทลุง (1) พันธะคาร์บอนไฮโดรเจน (1) พาฟลอฟ (1) พายุ (5) พิธีพระราชทานปริญญาบัตร (1) พิบูลสงคราม (1) พิมพ์ดีด (1) พื้นที่ผิว (10) พื้นผิว (3) พุทรา (1) พู่ระหง (1) ฟลุต (3) ฟลูออรีน (2) ฟอร์มัล (1) ฟังก์ชันพหุนาม (2) ฟีนอล (3) มอเตอร์ (4) มะขวิด (1) มะตูม (1) มะเฟือง (2) มะเหมี่ยว (1) มังคุด (1) มันเทศ (1) มั่วผลแลป (1) มินตรา (1) มินตา (1) มุมมองที่แตกต่าง (2) ม้าน้ำ (1) ยางธรรมชาติ (1) ยุววิศวกรบพิธ 14 (2) รถถัง (2) รถยนต์ (2) รถยนต์ราง (3) รถยนต์รางหุ้มเกราะ (1) รถราง (3) รถไฟ (26) รถไฟบางบัวทอง (1) รถไฟพระพุทธบาท (1) รถไฟลากไม้ (9) รถไฟหัตถกรรม (6) รถไฟเล็ก (12) รอก (1) รอยอินทร์ (1) ระดับของเหลว (2) ระดับของแข็ง (1) ระนอง (2) ระบบดับเพลิง (1) ระบบนิรภัย (1) ระบบศาล (2) ระบบเผาแก๊สทิ้ง (6) ระยอง (1) ระเบิด (9) ระเวิง (1) รังสีความร้อน (1) รังสีเอ็กซ์ (4) รัฐธรรมนูญ (7) รับน้อง (1) รั้ว (1) ราคา (3) รางรถไฟ (7) ราชกิจจานุเบกษา (1) ราชดำริ (1) รายงานการประชุม (2) ร่มเกล้า ธุวธรรม (3) ฤกษ์ดาวโจร (1) ฤดูที่แตกต่าง (1) ลมข้าวเบา (1) ลอยกระทง (2) ละครบุญผ่อง (1) ละอุ่น (1) ลาแล้วจามจุรี (2) ลิฟต์ (1) ล้อรถยนต์ (2) วังโพ (1) วันเสียงปืนแตก (1) วัลคาไนซ์ (1) วางความคิดเป็นกลาง (1) วางท่อใต้ดิน (1) วาล์ว (12) วาล์วกันการไหลย้อนกลับ (1) วาล์วระบายความดัน (1) วาล์วสามทาง (1) วาฬ (1) วิชาสัมมนา (1) วิทยานิพนธ์ (49) วิทยุคลื่นสั้น (2) วิธีการทดลอง (16) วิภา (1) วิศวกรรมศาสตร์ (7) วิศวกรสาว (1) วิศวจุฬา (11) ศรีราชา (7) ศัพท์เทคนิค (5) ศาลหลักเมือง (1) ศาสตราภิชาน (1) ศุภกนก (2) สกรูไร (1) สงขลา (1) สงครามเกาหลี (1) สงครามเวียดนาม (3) สงครามโลกครั้งที่ 1 (1) สงครามโลกครั้งที่ 2 (25) สตาลิน (1) สถิติ (5) สมการอนุพันธ์ (2) สลักเกลียว (1) สวนครัว (1) สวนสันติธรรม (1) สวัสดีคุณครู (1) สหรัฐอเมริกา (3) สอบปกป้อง (1) สอบปากเปล่า (2) สอบสัมภาษณ์ (2) สะพานขึง (1) สะพานข้ามแม่น้ำ (2) สะพานข้ามแม่น้ำแคว (2) สะพานผ่านฟ้าลีลาศ (1) สะพานพระราม 6 (1) สะพานเทพหัสดิน (1) สัตหีบ (1) สัมมนา (2) สายดิน (2) สายมรณะ (1) สายใย (1) สายไฟ (2) สารก่อมะเร็ง (1) สารละลายกรด (2) สารละลายมาตรฐาน (2) สารอินทรีย์ในน้ำ (2) สาหร่าย (1) สิชล (1) สี (4) สืบ นาคะเสถียร (1) สุญญากาศ (1) สุนัข (1) สุพรรณบุรี (1) สไตรีน (1) หนองคาย (1) หนาม (1) หมู่ไฮดรอกซิล (4) หม่อน (1) หม้อน้ำรถยนต์ (1) หม้อแปลง (1) หลอดฟลูออเรสเซนต์ (2) หลังสวน (1) หอกลั่น (1) หอดูดซับ (1) หัวข้อวิทยานิพนธ์ (45) หัวหวาย (1) หินแก๊ส (1) หิ่งห้อย (1) ห่วงทางสะดวก (1) ห่อหมก (1) ห่างรัก (1) ห้วยมุด (1) ห้วยแม่ต้า (1) ห้องควบคุม (1) ห้องปฏิบัติการ (1) ออกซิเจน (4) ออกโซโครม (1) อะเซทิลีน (5) อะโรมาติก (1) อัตราการเกิดปฏิกิริยา (2) อัตราแลกเปลี่ยน (1) อัลคีน (1) อาจารย์ที่ปรึกษา (2) อาลัย พ.อ.ร่มเกล้า (2) อาวุธชีวภาพ (1) อาวุธนิวเคลียร์ (1) อาวุธปืน (2) อาวุธเคมี (1) อาเซียน (1) อำลา (2) อิ่มตัว (1) อีเทอร์ (1) อีเมล์ (1) อุ (1) อุณหภูมิ (4) อุตสาหกรรมเคมี (1) อุบัติเหตุ (13) อุโมงค์ (2) อุ้มผาง (1) อ่านระหว่างบรรทัด (1) ฮิตเลอร์ (1) ืneohexane (1) เกลียว (1) เกลียวตรง (1) เกาะขนุน (1) เกาะลอย (1) เกียร์ยิ้ม (8) เขาอ่างฤาไนย (1) เข็มขัดนิรภัย (1) เข็มตอก (1) เข็มเจาะ (1) เคมีวิิเคราะห์ (3) เคมีอินทรีย์ (2) เครื่องกระสุน (5) เครื่องกลั่นน้ำ (1) เครื่องควบแน่น (1) เครื่องตกราง (1) เครื่องผ่อนแรง (1) เครื่องยนต์ (3) เครื่องอัดอากาศ (1) เครื่องแบบนิสิต (1) เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน (1) เงินเดือน (1) เจริญกรุง (1) เชียงราย (1) เชียงใหม่ (2) เชื้อเพลิง (3) เตาให้ความร้อน (5) เต้ารับ (2) เทียนหยด (1) เบดนิ่ง (3) เบดฟลูอิไดซ์ (2) เบนซิน (1) เบนซีน (3) เบส (5) เบสอ่อน (1) เบสแก่ (1) เผด็จการ (1) เพชรพระอุม (1) เพนเทน (1) เพลง (2) เมทิลีนบลู (1) เลขออกเทน (1) เล็งจี้ (1) เล็งนั่งแท่น (1) เวลามาตรฐาน (1) เสาเข็ม (1) เสียงดัง (3) เสียบปลั๊ก (1) เสื้อสีขาว (1) เสื้อสีดำ (1) เหมืองแร่ (1) เหล็กกล้าไร้สนิม (2) เหล็กข้ออ้อย (1) เหล็กคอม้า (1) เหล็กปลอก (1) เหล็กเส้น (1) เอกสารอ้างอิง (1) เอทานอล (5) เอทิลีน (3) เอทิลเบนซีน (2) เอสเทอริฟิเคชัน (1) เอื้อวิทยา (1) แก่งหลวง (1) แก๊สก้อน (1) แก๊สธรรมชาติ (3) แก๊สหุงต้ม (3) แก๊สเฉื่อย (2) แก๊สโครมาโทกราฟ (15) แก๊สโซลีน (1) แก๊สโซฮอล์ (1) แจงลอน (1) แบบจำลองคณิตศาสตร์ (1) แบร์นูลลี (1) แป้งมัน (1) แป้นพิมพ์ (2) แป้นเกลียว (1) แผนที่ (2) แพร่ (1) แมวน้ำ (1) แม่กลอง (1) แม่น้ำน้อย (1) แม่แรง (1) แสงสีแดง (1) โครงงาน (1) โครมาโทแกรม (27) โครโมฟอร์ (1) โค้งดารา (1) โต๊ะทำงาน (1) โทลูอีน (8) โน๊ตเพลง (3) โปรตีน (1) โพนสา (1) โพรงกระต่าย (1) โพลีเอทิลีน (1) โมเลกุลมีขั้ว (1) โมเลกุลไม่มีขั้ว (1) โยคะ (1) โยนบก (1) โรงงานระเบิด (10) โรงเบียร์ (1) โรงเรียน ตชด. (1) โลมา (1) โสมส่องแสง (1) ใบหนาด (2) ไขควง (1) ไข่เจียว (3) ไซลีน (2) ไซโคลเพนเทน (1) ไดบิวทิลอีเทอร์ (1) ไดโนเสาร์ (1) ไทรโยค (1) ไนท์ซาฟารี (1) ไนโตรเจน (4) ไบโอดีเซล (1) ไปวัด (1) ไผ่เลี้ยง (1) ไพลิน (1) ไฟฟ้ากระแสสลับ (5) ไฟฟ้ากำลัง (5) ไฟฟ้าดับ (2) ไฟฟ้าสถิตย์ (1) ไฟฟ้าเคมี (1) ไฟหน้ารถ (1) ไฟไหม้ (8) ไฟไหม้ห้องทดลอง (8) ไฟไหม้แลป (8) ไม่อิ่มตัว (1) ไส้ติ่ง (1) ไอน้ำ (2) ไอโซเทอม (1) ไอโดดีน (1) ไฮโดรคาร์บอนไม่อิ่มตัว (1) ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (2) ้halogenation (1)