เมื่อให้ AI สร้างภาพหน้าแปลน (Flange) MO Memoir : Friday 13 November 2569

ครั้งที่แล้วเป็นเรื่องปั๊ม คราวนี้เป็นเรื่องของหน้าแปลนกันบ้าง

รูปที่ ๑ ข้างล่างเป็นการต่อท่อด้วยหน้าแปลน (Flange) ที่ถูกต้อง ในการประกบหน้าแปลนเข้าด้วยกัน จะมีการสอดปะเก็น (gasket) เอาไว้ระหว่างหน้าแปลนทั้งสอง จากนั้นจึงค่อยสอด bolt (หรือน็อตตัวผู้) ที่ยาวพอที่จะโผล่ทะลุรูออกไปมากพอที่จะขัน nut (หรือน็อตตัวเมีย) เข้าไปได้เต็มตัว ในรูปที่ ๑ นี้มีการใช้แหวนรองที่ปลายทั้งสองด้านของ bolt และในบางกรณีก็จะมีการสอดปลอกหรือ isolating sleeve ก่อนที่จะสอด bolt และใช้ isolating washer รองตัวแหวนรอง เพื่อไม่ให้เกิดการกัดกร่อนอันเป็นผลจากโลหะต่างชนิดสัมผัสกัน (เช่นการต่อท่อเหล็กกล้าคาร์บอนและเหล็กกล้าไร้สนิมเข้าด้วยกันด้วยหน้าแปลน)

รูปที่ ๑ การต่อท่อด้วยหน้าแปลน

รูปที่ ๒ เป็นรูปที่มาจาก facebook page อันหนึ่ง คือเขาพยายามสร้างภาพวิธีการที่ถูกต้องในการต่อหน้าแปลนเข้าด้วยกัน ภาพมาได้ยังไงก็ไม่รู้ แต่เดาว่าน่าจะให้ AI เป็นผู้สร้าง มันก็เลยเละเทะระเนระนาดน่าดู เช่นในวงกลมสีเหลืองในรูปที่ 1, 3 และ 5.4 ของเขา จะเห็นว่า bolt มันไม่ได้ร้อยผ่านหน้าแปลนทั้งสองตัว หน้าแปลนแต่ละตัวมันมี bolt ของมันเอง แล้วมันจะยึดหน้าแปลนให้เข้าด้วยกันได้อย่างไร

แถมในรูป 5.3 ยังแสดงการสอด bolt ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวอีกด้วย

ขั้นตอนประกอบที่เขาแสดงในรูป 5.2 ที่บอกว่าให้หมุนหน้าแปลนจนตำแหน่งรูตรงกันแล้วค่อยสอด bolt นั้น อันที่จริงนั้นหน้าแปลนมันมีหลายแบบ และส่วนใหญ่มันก็ยึดติดแน่นกับตัวท่อ ถ้าจะหมุนให้รูตรงกันก็ต้องหมุนทั้งตัวท่อ จะมีเว้นก็ชนิด Lap joint ที่ใช้คู่กับ Stub end ที่หน้าแปลนนั้นสวมอย่างอิสระโดยไม่ได้ถูกยึดตรึงเข้ากับตัวท่อ ทำให้มันสามารถหมุนได้อย่างอิสระ 

รูปที่ ๒ ดูแล้วน่าจะเป็นภาพสร้างด้วย AI

รูปที่ ๓ นี้ได้มาจากหน้าเว็บของบริษัทแห่งหนึ่ง ดูเผิน ๆ ตอนแรกก็นึกว่าเป็นภาพถ่าย แต่พอดูให้ละเอียดแล้วกลับพบว่ามันไม่ค่อยถูกต้อง ก็ตรงที่วงกลมสีเหลือเอาไว้ ในรูปนี้อาจมองได้ว่ามีอุปกรณ์หรือชิ้นท่อสั้น ๆ (เช่นวาล์วปีกผีเสื้อ) คั่นกลางระหว่างท่อสองท่อ แต่พอดูตรงที่น็อตตัวเมียจับกับเกลียวของน็อตตัวผู้แล้ว ก็รู้สึกสงสัยว่ามันน่าจะเป็นรูปที่ให้ AI สร้างขึ้นหรือเปล่า เพราะน็อตตัวเมียจับกับเกลียวของน็อตตัวผู้เพียงแค่ไม่กี่ร่องเกลียวเอง ซึ่งมันใช้ไม่ได้

อีกอย่างคือมันแปลกตรงที่ทำไมใส่แหวนรองไว้เพียงด้านเดียว

วันนี้คงพอแค่นี้ก่อน เพราะตัวอย่างผิด ๆ หรือไม่เหมาะสมแบบนี้ มันยังมีอีกเยอะมากเลย

รูปที่ ๓ รูปนี้ดูเผิน ๆ ก็สวยดีเหมือนภาพถ่าย แต่พอดูให้ดีก็พบว่า ....

เมื่อให้ AI สร้างภาพปั๊มหอยโข่ง MO Memoir : Saturday 7 November 2569

ช่วงนี้ดูเหมือนว่ากระแสการใช้ AI สร้างภาพและวิดิโอกำลังมาแรง ประกอบกับการที่สามารถมีรายได้จากจำนวนยอดผู้เข้าเยี่ยมชมหน้าเพจ เลยทำให้มีการใช้ AI สร้างทั้งภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวออกมากันใหญ่ แต่ก็พบว่ามีจำนวนไม่น้อยที่พบว่าภาพมันไม่ถูกต้อง ที่น่าห่วงก็คือหลายเพจพยายามสร้างภาพเป็นเพจให้ความรู้ทางวิชาการเพื่อให้คนติดตาม แต่สิ่งที่นำมาเสนอนั้นมันไม่ถูกต้อง ตัวอย่างเช่นที่ยกมาให้ดูในวันนี้ ก็เป็นกรณีของปั๊มหอยโข่ง

เริ่มจากรูปที่ ๑ ข้างล่างก่อน เขาถามว่าถ้าไม่ติดวาล์วกันการไหลย้อนกลับทางด้านขาออกของปั๊มป้อนน้ำเข้าหม้อไอน้ำ จะเกิดอะไรขึ้น

รูปที่ ๑ สำหรับคนที่รู้ว่าปั๊มหอยโข่งหน้าตาเป็นอย่างไร ก็คงบอกได้ทันทีว่รูปนี้มันผิดตรงไหน

วาล์วกันการไหลย้อนกลับถ้าเป็นอเมริกันจะเรียก check valve แต่ถ้าเป็นแบบอังกฤษ (รวมทั้งพวกที่อังกฤษเคยไปปกครอง) จะเรียกว่า non-reture valve หน้าที่ของวาล์วตัวนี้ก็คือป้องกันการไหลย้อนกลับจากด้านความดันสูงมายังด้านความดันต่ำ

ปั๊มหอยโข่งนั้น ของเหลวจะไหลเข้าตรงกลางใบพัด (แนวเดียวกับแกนหมุนของมอเตอร์) และไหลออกไปในทิศทางที่ตั้งฉากกับขาเข้า รูปที่เขาทำมานั้นดันเอาวาล์วกันการไหลย้อนกลับติดตั้งไว้ทางด้านขาเข้า แถมยังติดกลับทิศอีก (เห็นได้จากทิศทางลูกศรที่แสดง) ในเพจนั้นคนส่วนใหญ่จะเข้ามาตอบคำถาม มีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่ทักเข้ามาว่ารูปมันผิด ปั๊มในรูปไม่สามารถทำงานได้เพราะวาล์วกันการไหลย้อนกลับมันป้องกันไม่ให้ของเหลวไหลเข้าปั๊ม แถมหน้าแปลนด้านขาออกของปั๊ม ยังถูกปิดเอาไว้อีก

เพจนี้เขาชอบตั้งคำถามเพื่อให้คนมาตอบ รูปที่ ๒ ข้างล่างก็มาจากที่เดียวกัน แต่คราวนี้ถามเรื่องความสามารถในการรับความดันของวาล์วกันการไหลย้อนกลับ แต่รูปที่นำมาแสดงก็มีข้อผิดพลาดแบบเดียวกับรูปที่ ๑ คือดันเอาวาล์วกันการไหลย้อนกลับมาติดตั้งทางด้านท่อขาเข้า และติดตั้งผิดทิศทางด้วย

foot valve เป็นวาล์วกันการไหลย้อนกลับรูปแบบหนึ่ง ติดทั้งที่ปลายท่อด้านขาเข้าของปั๊มหอยโข่ง คือด้านที่จุ่มอยู่ในของเหลว (ด้านขาเข้าของปั๊มอยู่สูงกว่าระดับของเหลว) หน้าที่ของมันก็คือรักษาของเหลวให้คงอยู่ในท่อด้านขาเข้าเมื่อเวลาปั๊มหยุดเดินเครื่อง เพราะถ้าท่อด้านขาเข้าของปั๊มมันไม่มีของเหลวอยู่ มันจะดูดของเหลวขึ้นไม่ได้ เพราะปั๊มหอยโข่งมันไม่สามารถทำสุญญากาศได้สูงมากพอ (ไม่งั้นก็ต้องเปลี่ยนไปใช้ปั๊มหอยโข่งแบบที่เรียกว่า self-priming หรือล่อน้ำได้เอง)

รูปที่ ๒ รูปนี้มาจากเพจเดียวกันกับรูปที่ ๑

รูปที่ ๓ เป็นภาพจับมาจากคลิปวิดิโอของเพจหนึ่ง เป็นเรื่องเกี่ยวกับการที่ปั๊มพังเนื่องจากไม่มีของเหลวไหลผ่าน คลิปนี้เดาว่าคงใช้ AI สร้างขึ้น ดูเผิน ๆ มันก็ตื่นตาตื่นใจดี แต่เอาเข้าจริงภาพในคลิปมันก็มีความไม่ถูกต้องอยู่เยอะ ไม่ว่าจะเป็นเส้นทางการไหลของของเหลวที่ไหลเข้าปั๊มและออกจากปั๊ม (มีไหลสวนทางกันด้วย) แถมด้านขาออกยังไหลออกไปทางตัวมอเตอร์ไฟฟ้าและผ่าน mechanical seal ด้วยอีก

รูปที่ ๓ เส้นทางการไหลออกของปั๊มมันแปลก ๆ อยู่น

รูปที่ ๔ ข้างล่างเป็นรูปที่แถมมาให้ เป็นรูปที่เคยวาดไว้และเผยแพร่ใน blog ในบทความเรื่อง "Piping layout ตอน Pump piping (๒) MO Memoir : Tuesday 21 February 2560" เป็นเรื่องเกี่ยวกับการติดตั้งข้อลดเยื้องศูนย์ (Eccentric reducer) ทางด้านขาเข้าของปั๊มหอยโข่ง

คือโดยหลักการแล้วท่อด้านขาเข้าของปั๊มต้องไม่มีจุดใดที่ฟองแก๊สสามารถค้างอยู่ได้ ในกรณีที่ระดับของเหลวอยู่ต่ำกว่าท่อทางเข้าของปั๊ม ท่อทางเข้าก็ควรลาดลงไปทางด้านของเหลว และการติดตั้ง eccentric reducer ก็จะให้ด้านผิวราบอยู่ด้านบน เพื่อให้ฟองแก๊สที่ผิวบนของท่อ (ถ้ามี) สามารถระบายออกผ่านตัวปั๊มไปได้ แต่ถ้าระดับของเหลวอยู่ต่ำกว่าท่อทางเข้าปั๊ม ท่อขาเข้าก็จะลาดขึ้นไปยังแหล่งจ่ายของเหลว ตัว eccentric reducer ก็จะติดตั้งโดยให้ด้านผิวราบอยู่ด้านล่าง เพื่อให้ฟองแก๊สที่ผิวบนของท่อ (ถ้ามี) สามารถระบายย้อนกลับไปทางด้านแหล่งจ่ายของเหลว และไม่มีจุดอับที่ของแข็ง (ถ้ามีปะปนมา) จะสะสมค้างอยู่ที่ตัว eccentric reducer ได้

ดังนั้นการที่ไปบอกว่าต้องติดตั้ง eccentric reducer โดยให้ด้านผิวราบอยู่ข้างบนเท่านั้น (โดยไม่มีการกล่าวถึงระดับของเหลวเมื่อเทียบกับตัวปั๊ม) จึงเป็นเรื่องไม่เหมาะสม

รูปที่ ๔ การติดตั้งข้อลดเยื้องศูนย์ (Eccentric reducer) ทางด้านขาเข้าของปั๊มหอยโข่ง