พอมี AI ที่สร้างรูปภาพหรือคลิปวิดิโอได้ด้วยการใช้ชุดคำสั่ง ก็เลยมีการสร้างสารพัดเนื้อหาออกมา จากเดิมที่อาจเป็นเพียงแค่รูปภาพง่าย ๆ ก็กลายเป็น infographic หรือคลิปวิดิทัศน์สั้น ๆ ออกมาเต็มไปหมด เผลอ ๆ บางรายก็ใช้ AI สร้างข้อความประกอบด้วยซ้ำ
แต่ที่สำคัญคือในยุคที่ยอด กดไลค์ กดแชร์ จำนวนครั้งการเข้าถึง หรือการเป็นผู้นำเสนอเป็นรายแรก ส่งผลต่อรายได้ของผู้ทำ infographic หรือคลิปวิดิทัศน์สั้น ๆ เหล่านั้น ก็เลยไม่รู้ว่ามันทำให้การตรวจสอบความถูกต้องของสิ่งที่ AI ทำขึ้นมานั้นมันลดลงไปหรือเปล่า เพราะหลายครั้งแล้วที่มันมีความผิดพลาด ซึ่งถ้าเป็นผู้ที่มีความรู้หรือมีพื้นฐานในเรื่องเหล่านั้นอยู่บ้างแล้ว ก็คงจะมองเห็นความผิดพลาดเหล่านั้นได้ง่าย แต่สำหรับผู้ที่ไม่รู้ หรือผู้ที่ไม่ได้ตรวจสอบความถูกต้องแล้วรีบบอกต่อ มันอาจส่งผลต่อความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องของผู้ที่เห็นการส่งต่อข้อมูลเหล่านั้นได้
เมื่อวันก่อนก็เห็นภาพหนึ่งที่ facebook แชร์มาให้ดู ลองดูเองก่อนนะครับ (รูปที่ ๑ ข้างล่าง)
รูปนี้มาจากเพจที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์วัดคุมทางไฟฟ้า เนื้อหานั้นเขาจะอธิบายว่า P&ID ที่ย่อมาจาก Piping and Instrumentation Diagram ที่เป็นแบบที่วิศวกรเคมีและวิศวกรเครื่องกลใช้นั้นมันคืออะไร และตอนท้าย ๆ ของเนื้อหาเขาก็บอกว่าให้เซฟเนื้อหานี้ไว้และบอกต่อเพื่อนร่วมงานด้วย
แต่ภาพประกอบที่เขาทำนั้น (น่าจะใช้ AI ทำ) มันมีข้อผิดพลาดมาก ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบสัญลักษณ์ที่ใช้ที่ใช้ในแบบ P&ID ที่เขานำมาแสดง หรือแม้แต่รูปที่เขาบอกว่าเป็น Realistic View
คือดูตามรูปแล้วคิดว่าสิ่งที่ควรจะเป็นคือมีปั๊มสองตัวคือ P-201A และ P-201B สูบของเหลวออกจากถัง T-201 โดยตัวหนึ่งจะเป็นตัวทำงานหลัก และอีกตัวหนึ่งเป็นตัวสำรอง ดังนั้นท่อที่ต่อออกมาจาก T-201 ควรต้องแยกเข้า P-201A และ P-201B และท่อที่ออกจากปั๊มทั้งสองตัวจะกลับมารวมกัน แต่จากภาพ P&ID ที่เขานำมาแสดงนั้นกลายเป็นว่าท่อจาก T-201 ต่อเข้าเฉพาะ P-201A และท่อด้านขาออกของ P-201A แยกเป็น 2 เส้นทาง โดยเส้นทางแรกส่งต่อไปยัง P-201B และเส้นทางที่สองที่ส่งออกไปยังหน่วยอื่น
แต่พอเป็นภาพ Realistic View กลับมีเฉพาะท่อที่ต่อไปยัง P-201B เท่านั้น
สัญลักษณ์ของวาล์วที่ใช้ก็มีปัญหา คือวาล์วมันมีหลายรูปแบบแต่โดยหลัก ๆ คือใช้รูปสามเหลี่ยมสองรูปหันยอดแหลมเข้าหากัน จากนั้นก็ค่อยเติมรายละเอียดทับลงไปบนสัญลักษณ์นั้นเพื่อระบุให้ชัดเจนว่าเป็นวาล์วชนิดไหน เลยสงสัยว่ามันเกิดจาก AI ไปเป็นรูปร่างสัญลักษณ์ไม่เหมือนกัน และจับมายำรวมกันหรือไม่
ทีนี้ลองดูรูปวาล์วด้านขาเข้าของปั๊มบ้าง (รูปที่ ๒ และ ๓) ใน P&ID นั้นบ่งบอกว่าน่าจะมีวาล์ว 3 ตัว แต่ภาพ Realisitic View กลับเป็นตัวอะไรก็ไม่รูปรูปตัว Y (เห็นตอนแรกนึกว่าเป็น Strainer หรือตัวกรอง) และหน้าตาปั๊มดูตอนแรกนึกว่าเป็น ball valve ตัวใหญ่ที่มีมอเตอร์วางอยู่ข้าง ๆ ต่ออยู่กับอะไรก็ไม่รู้ ทั้ง ๆ ที่สัญลักษณ์ของปั๊มที่ใช้ใน P&ID นั้น เขามักจะสื่อถึง centrifugal pump หรือปั๊มหอยโข่ง
มาวันนี้เห็นคลิป reel โผล่มาทางหน้า facebook เป็นเรื่องเกี่ยวกับการระเบิดที่ Flixborough ประเทศอังกฤษเมื่อปีค.ศ. ๑๙๗๔ (พ.ศ. ๒๕๒๑) แม้ว่าในคลิปจะบอกว่าเนื้อหาอิงจากรายงานการสอบสวน แต่คิดว่าคลิป reel นี้คงใช้ AI สร้าง เพราะมันมีจุดที่ (ส่วนตัวเห็นว่าสำคัญ) มันไม่ตรงกับรายงานการสอบสวน (รูปที่ ๔ และ ๕)
เรื่องเหตุการณ์นี้เคยเขียนลง blog ในเรื่อง "Flixborough explosion" เมื่อวันศุกร์ที่ ๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๓ ซึ่งจะว่าไปเหตุการณ์นี้ตอนที่ผมไปเรียนที่อังกฤษเมื่อปีพ.ศ. ๒๕๓๒ เขาก็นำมาสอนกันในวิชา Safety รูปที่ ๖ ข้างล่างเป็นรูปที่นำมาจากรายงานการสอบสวน
คือโรงงานมีถังปฏิกรณ์เรียงต่อกัน 6 ตัว ของเหลวในถังปฏิกรณ์ใบที่ 1 จะไหลล้นไปยังถังปฏิกรณ์ใบที่ 2 ที่อยู่ต่ำกว่าเล็กน้อย จนไปสิ้นสุดที่ถังปฏิกรณ์ใบที่ 6 ท่อเชื่อมระหว่างถังปฏิกรณ์แต่ละใบประกอบด้วยท่อสั้น ๆ ที่เรียกว่า stub pipe ขนาด 28 นิ้ว ที่เชื่อมต่อกันด้วยข้อต่อยืดหยุ่นหรือ bellow ขนาด 28 นิ้วเช่นกัน โดยท่อทั้ง 3 ท่อนนี้ต่ออยู่ในแนว "เส้นตรงในแนวราบ" (คือหน้าแปลนของตัวถังปฏิกรณ์ที่ตัว stub pipe ต้องต่อเข้าไปนั้นมันอยู่ในระนาบตั้งฉาก ไม่ได้ลาดเอียงแบบรูปที่ ๔ และ ๕) และท่อนี้ก็ไม่ได้มีของเหลวอยู่เต็ม ทั้งนี้เพื่อทำหน้าที่สร้างสมดุลความดันระหว่างถังปฏิกรณ์สองใบที่อยู่เคียงข้างกัน
ตัวอย่างหลังนี้ถ้าผู้ทำเขาปรับภาพให้ถูกต้องตามรายงานการสอบสวน ผมว่าคลิป reel ของเขาก็ดูเพลินดี
